Muş Valiliği, yolcu taşımacılığının düzenlenmesi amacıyla denetimlere 2012 yılında ağırlık verileceğini, korsan taşımacılığın engellenmesine ve yolcu taşımacılığının yasa doğrultusunda yapılmasına yönelik çalışmaların sürdürüleceğini belirtti.

Muş Valisi Ali Çınar imzasıyla Valilik Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü aracılığıyla yapılan yazılı açıklamada, “Ülkemizde yük ve yolcu taşımacılığı 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu (KTK) ve Yönetmeliği (KTY) ile ilgili Genelge ve Talimatlarca düzenlenmiştir. KTY madde 7’de ‘Taşımacılık faaliyetleri; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilecek, fert, toplum ve çevre sağlığı ile bunların güvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir’ denilmektedir. Taşımacılıkta düzen ve güvenliğin sağlanması ayrıca serbest rekabetin teşvik edilmesi amacıyla yolcu taşımacılığı 2 ayrı kategoride ele alınmıştır. Kısa mesafeli yolcu taşımacılığı: İl sınırları içinde sınırsız, İller arasında ise 100 kilometreyi aşmayan yolcu taşımacılığı. Bir de uzun mesafeli yolcu taşımacılığı, iller arasında olup 100 kilometreyi aşan yolcu taşımacılığı. Kısa mesafeli yolcu taşımacılığı, UKOME/İl Trafik Komisyonları marifetiyle yapılan planlamalar doğrultusunda, arz talep dengesi dikkate alınarak ayrıca komşu diğer illerle koordine kurularak güzergâh izinlerinin verilmesi yoluyla düzenlenmektedir. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın 2011/KUGM-16/YOLCU Genelgesi ile bu tür taşımacılık faaliyetlerinin yapılabilmesi için 31.10.2011 tarihinden itibaren D-4 Yetki belgesinin Ulaştırma Bölge Müdürlüklerinden temin edilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Genelge doğrultusunda, D4 Yetki belgesi için müracaatlarda ilgili Bakanlıkça İl Trafik Komisyon(İTK) kararları da istenmiş,bu nedenle İlimizde kısa mesafeli yolcu taşımacılığı yapmak üzere İTK’nca güzergah izin belgesi verilenlerden, daha önceden İTK’nın İlimiz için getirdiği düzenleme doğrultusunda J plakalı olmayan araç sahipleri dışında, D4 belgesi almasında sakınca olmayanlara ait liste İTK’nın 27/12/2011 tarih ve 2011/03 sayılı kararı ile onaylanmıştır. Böylelikle 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren yapılacak başvurularda oluşacak ücret farkından vatandaşlarımızın etkilenmemesi sağlanmıştır.Uzun mesafeli yolcu taşımacılığında ise, gerek yolcu sayısının fazlalığı, gerekse mesafenin uzunluğuna bağlı olarak kaza ve kayıp riskini daha çok taşıdığından, ayrıca yoğunluk nedeniyle şehir düzenini daha çok tehdit ettiğinden dolayı İl ve İlçelerde kurulan Otogarlar vasıtasıyla bu tür taşımacılık faaliyetleri düzenlenmiştir. KTY 6. Madde uyarınca tarifeli olarak şehirlerarası ticari yolcu taşımacılığı yapacaklarda aranan D1 Yetki Belgesi doğrudan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca verilmektedir. KTY madde 13’te: “D1 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş özmal otobüslerle toplam 150 adet koltuk kapasitesine ve 60.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır” denilmektedir. KTY 24. maddesinin (a) bendi 8. Fıkrasında ise “D1 yetki belgesi eki taşıt belgelerine, şoförü dahil en az 25 koltuk kapasitesine sahip ticari otobüsler kaydedilir” denilmektedir” denildi.

“Otogarlarda ilgili görevlilerce mali kontroller yapılabilmekte, ayrıca yolcuların güvenliği açısından oldukça önem arz eden ve hızın denetlenmesini sağlayan takograf ve aracın yetki belgeleri ile teknik kontrolleri yapılmakta, güvenlik görevlilerince bekleme yapan yolcuların güvenliği sağlanmakta, taşımacılığın tek bir yerden yapılması nedeniyle şehir ve çevre düzeni temin edilmektedir” denilen açıklamada şu ifadelere yer verildi; “Yolcu taşımacılığının yapılabilmesi için ilgili Bakanlıkça yetki belgeleri verilmektedir. KTY 6. Madde’nin 4. bendinde, D türü yetki belgesi: Otobüsle yurtiçi yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: ‘D1 yetki belgesi, tarifeli olarak şehirlerarası ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara, D2 yetki belgesi, tarifesiz olarak yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara, D3 yetki belgesi, sadece kendi esas iştigal konusu ile ilgili personelini yurtiçinde taşımak üzere yolcu taşımacılığı yapacak ve ticari maksatla taşımacılık yapmayacaklara, D4 yetki belgesi, tarifeli ve tarifesiz olarak 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası ve taşıma mesafesine bakılmaksızın il içi ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verilir’ denilmektedir. İlimizde yolcu taşımacılığına yönelik yapılan denetimlerde, kısa mesafeli taşımacılık yapmak üzere güzergah izni verilen/verilmeyen bazı sürücülerin 100 kilometreyi aşacak şekilde yolcu taşımacılığı yaptıkları tespit edilmiştir. Yine aldıkları D2 yetki belgesiyle Otogardan otobüs seferleri olduğu halde Otogar dışından düzenli olarak Erzurum ve Elazığ’a taşımacılığın yapıldığı da belirlenmiştir. İl merkezinden Kızılağaç, Varto, Hınıs, Solhan, Tatvan ve Kulp İlçelerine yolcu taşımacılığı için güzergah izni verilen Kooperatiflere üye olan bir çok araç sahibinin araçlarıyla Kulp İlçesine yolcu taşır şekilde hareket edip 100 kilometreden daha uzun mesafedeki Diyarbakır İl merkezine yolcu taşıdıkları belirlenmiştir. İlgili Bakanlığın yetki belgesi alımlarını geçici şekilde 31.10.2011 tarihine ertelemesine bağlı olarak yetki belgelerinin bu süreçte kontrol edilmemesi nedeniyle, Kooperatif üyesi araç sahiplerinin güzergâh izni olmadan Diyarbakır’a yolcu taşımaları bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca birçok sürücünün Kooperatife dahi üye olmadan usulsüz ve kuralsız bir şekilde yolcu taşımacılığı yaptığı belirlenmiştir. Yasal mevzuat uyarınca; mesafe 100 km’yi aştığı için, İlimizden Diyarbakır’a yolcu taşımacılığı D1 yetki belgeli toplam 150 koltuk kapasitesine sahip ve en küçük aracı 25 koltuk kapasiteli olan araçlarca, Otogar bünyesinden yapılabilmektedir. Ancak İlimizden Diyarbakır’a Otogardan 2011 yılının Aralık ayına kadar yasal yetkili taşımacılık yapan tek bir firmanın bulunmadığı, hali hazırda bir tek firmanın yasal olarak taşımacılık yaptığı tespit edilmiştir. Bir diğer örnek de Otogar dışındaki yazıhanelerinden D2 yetki belgesiyle Erzurum ve Elazığ’a yolcu taşıyan firmaların grup taşımacılığı tanımına uymayacak şekilde her gün belirli saatlerde sefer düzenlemesidir. Nitekim KTY 6. maddede tarifesiz olarak yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara D2 Yetki Belgesinin verildiği belirtilmekte olup, tarifeli/düzenli taşımacılığın D1 belgesi ile yapılabildiği, D2 belgesiyle ise tarifesiz şekilde grup/tur taşımacılığının yapılabildiği söz konusudur. Yukarıda belirtilen taşımacılığı yapanların faaliyetleri korsan taşımacılık kapsamına girmektedir. Korsan taşımacılık yapanlar, yaptıkları faaliyetlerle KTY madde 7’de öngörülen amaçlar doğrultusunda oluşturulan Muş Şehirlerarası Otobüs Terminali İşletmesinin dışında yasa dışı otogar işletmeciliği yapmaktadırlar. Bu tespit 19-23.09.2011 tarihlerinde İlimizde denetim yapan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın 3(üç) uzman personelince de yapılmış, uzmanlarca çok sayıda araç sahibine ve yukarıda belirtilen taşımacılığı yapan firma ve minibüs garajlarına ilgili maddelerden cezai işlem uygulanmıştır. İlgili Bakanlık yetkilileriyle yapılan ortak denetimlerde; İlimizden Diyarbakır, Bingöl, Elazığ, Erzurum, Batman, Siirt, Malatya vd. İllere yetki belgesiz yada kapsam dışı yetki belgesiyle korsan taşımacılığın sıklıkla yapıldığı belirlenmiş,bu tür taşımacılığın D1 belgeli firmalar üzerinden Otogar bünyesinden yapılmasına yönlendirilmesinin gerekli olduğu ayrıca Otogarda ve otogar dışında bulunan firma ve bilet satış noktalarının belirli aralıklarla denetlenmelerinin etkinliği artıracağı tespitlerinde bulunulmuştur. Ulaştırma yetkilileri ile ortak denetimlerin yapıldığı zaman aralığında uzman personelin ve yolcu taşımacılığı yapan köy minibüs garajları, D2 yetki belgeli işletmeler ile Otogarda faaliyet gösteren firma yetkililerinin katılımları ile 28.09.2011 tarihinde Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığı’nda toplantı düzenlenerek yapılan denetimin amacı ve Ulaştırma Bakanlığı’nca getirilen yeni düzenlemeler hakkında bilgilendirmede bulunulmuş, yılbaşına kadar yolcu taşımacılığı yapan herkesin koşullarını mevzuata uygun hale getirmeleri ifade edilmiş, aksi takdirde İlimizde yolcu taşımacılığındaki düzensizliklerin ortadan kaldırılması amacıyla gerekli denetimlerin eksiksiz olarak yerine getirileceği aktarılmıştır. 2012 yılı başlangıcında bahse konu denetimlere ağırlık verilmiş, 02.01.2012 tarihinde Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığı yetkilileriyle birlikte bahse konu araçların yoğun olarak bulunduğu minibüs garajlarına gidilerek yasal mevzuat ve yapılacak denetimler hakkında bilgilendirme ve uyarılarda bulunulmuş, uyarıları müteakip yapılan denetimlerde korsan taşımacılık yapan araçlar durdurularak yaptıkları yasadışı faaliyetten men edilmiştir. Sürücü ve yetkililere, şehir ve trafik düzenini bozdukları, yasal taşımacılık yapan firmaların haklarını gasp ettikleri, yolcu konforunu bozup yolcu güvenliğini tehdit ettikleri bildirilmiş, yasalara uygun şekilde şirketleşerek D1 yetki belgesi alıp Otogar bünyesinden yolcu taşımaları yönünde uyarılarda bulunulmuştur. Valiliğimizce yolcu taşımacılığının düzenlenmesi amacıyla denetimlere 2012 yılında ağırlık verilecek, korsan taşımacılığın engellenmesine ve şehirlerarası 100 kilometreyi aşan yolcu taşımacılığının yasa doğrultusunda Otogar bünyesinden D1 yetkili firmalarca kontrollü, güvenli ve konforlu şekilde yapılmasına yönelik çalışmalar aralıksız olarak sürdürülecektir.”