CEM TÖRENİ

                     Alevi yolunun temellerinden olan  cem töreni,çok  karmaşık  bir uygulamadır.Bu uygulama genelde dinsel niteliklidir.Ama insanların hem tapınma işlevini,hem ruhen yenilenme,yıkanma eylemini,hem de toplumsal ve bireysel sorgulama işini kapsar.Cem yapılırken  müzik ön plandadır.12 Hizmet adı verilen ve 12  imamlara saygıyı da kapsayan uygulamalar sırasında şiir,müzik, dinsel oyunlar (samah) gündeme  gelir.

        En önemli yanlardan  birisi de  Alevi insanların  bu cemlerde  dünya işlerinin sorgulanmasıdır. Cemler, özellikle Osmanlı Devleti zamanında, Alevi  halkın mahkemeleri gibi  de çalışmışlardır.Aleviler sorunlarını çözmek için asla mahkemelere gitmemişlerdir.Bu yola başvuran  birisi  düşkün sayılır ve toplumda dışlanırdı.Gerek kişisel sorunlar ,gerek  çözülemeyen sorunlar,gerekse  kişinin topluma karşı sorunları,cemde görüşülür,çözüme bağlanırdı.Çözümsüzlük söz konusu  olmaz…

      Aleviliği  diğer  inanç  sistemlerinden ayıran en önemli özellikte budur.Dünya işleri dünyada halledilir.Kul, öteki dünyaya ait  işlerini Tanrı’ya borcunu yerine  getirmeden  ölse bile  bu onun sorunudur.Fakat bu dünya işlerini ve kul borcunu ödemek zorundadır.Yoksa toplumsal yaptırım uygulanır,düşkün ilan edilip toplumda dışlanırlar.Cemin bir özeliği de, törene insana karşı borcunu ödemiş insanların girebilmesidir.Suçlular ceme asla alınmazlar.Bir katil cemde asla ibadet yapamaz.Bu tavır, suçu daha baştan önlemekten doğmuştur.

      Cemi dede  yönetir.Cemlerin  çeşitleri vardır.Görgü cemi,sohbet cemi gibi…Bu cemlerde görgü kuralları ve yolun kurallarını öğrenme,yetiştirmeleri hedef alınır.Cem aslında Kırklar Meclisidir.Kırklar Meclisinde de bir üzüm tanesi ezilip şerbet edilmiş,içilmiş mest olunarak paylaşım gündeme getirilmiştir.Cemlerin yürütülmesinde değişiklikler  görülmekle birlikte,amaç hep aynıdır.Cem olayı,Alevilik olgusunu Sünnilikten ayıran en önemli göstergedir.Ceme  gelen insanların kadınlık ve erkeklikleri,zenginlik ve yoksullukları,bilgililik ve cahillikleri ortadan kalkmış sayılır.Orda herkes tek can olmuştur.İnsan oluşunun havuzuna dalınmış,arada erimişlerdir.Ruhlar birleşmiştir.Cemde bulunan herkes,birbirinin kardeşidir,birbirinin bacısıdır.Kimse oraya düşmanlık duygularını taşıyarak giremez.Problemli kişiler başta ceme alınmaz.Kimse orada geleneklere aykırı davranamaz.Cemin sıkı bir disiplin içinde geçmesi için,yeterli derecede insan  görevlendirilmiştir.12 Hizmet sahipleri bu disiplini yürütürler.

       Alevilere yönelik mumsöndü iftirası da cem törenlerinin sıkı bir korumaya alınmasından kaynaklanmışsa benziyor.Aleviler,kendilerini  Sünnilere tanıtmamak için takıyye uyguladıkları gibi,ceme de onları almamışlardır.Alevilerin toplanıp cem yaptığını bilen,ancak oraya giremeyen Sünni vatandaşlar,Osmanlılar  zamanında,yaratılan düşmanlığın da etkisiyle,Alevileri kadınlı erkekli bir eve toplanıp mumsöndü yaparak,sonrada kadın erkek,kim kime rastlarsa senli benli  olurlarmış.kakıştırmalarını yaptırmışlar.Elbette, Alevileri tanımayan,tanımaktan öte onlara düşman olan yobaz kafaların bu yakıştırmasının psikolojik çözümünü yaparsak,ortaya şu gerçek çıkar: Bu iftira,aslında bunu yaratanların ruh durumlarını,iç dünyalarını,daha daha arzularını yansıtır.Onlar, bu yakıştırmayla şunu dolaylı olarak dile getiriyorlar:” Bizler aynı şeyleri yapıyoruz” demek istiyorlar.Bu sapık arzuları açığa vuranlar,zaten gündelik yaşamlarında da kimliklerini,kişiliklerini ortaya koymaktadırlar.Bu yakıştırmalar ve iftiralar cemlere bir gölge getirmesi mümkün değildir.

       Alevilikte, müzik,şiir,dua,samah, dinsel yaşamın,inancın,tapınmanın bir parçası haline getirerek yaşatmışlardır.Sünnilikte müzik,şiir,saz yasaktır.Cem töreni aynı zamanda insanı biçimlendiren,eğiten bir okuldur.Cemde halkın diliyle konuşulur,Dualar Türkçe okunur.Ancak bazı dualarda Arapça da okunur.Allahümme salliv vb…Gülbang duaları okunur.Genellikle Ehlibeytle ilgili olan bazı ayetlere törende yer verilir.O duaların biçimi değişir ama özü,hedefi,seslenişi değişmez.Cemlerdeki temel amaç,insanın eğitimidir.İnsan için insan öğesini öne çıkartarak cemler yapılmıştır.Cem sözcüğünün aslı “cemm”dir.Bu da kalabalığı,büyük insan topluluğunu anlatır.Zaten,Alevi din törenlerine cem adı verilmesinin nedeni de çoluk çocuk bütün herkesin bir araya gelerek dinsel,toplumsal,sanatsal çabanın içinde bulunmalarından kaynaklanmıştır.

       Kısacası Cem Töreni denince,dini inanç ve ibadetlerini yapmak üzere dedenin önderliğinde  bütün çocuklarla,kadın ve eşlerle bir arada  toplanarak ibadetlerin yerine  getirilmesi olayı akla gelir.Cemde insanların toplanmasıyla bir disiplin içinde 12 Hizmet erbabının görev almasıyla gerçekleşir. Dede  kuran’da çeşitli dua ve ayetleri okuyarak, cemi yönetir. Duaların çoğu Türkçe söylenir.Ehlibeyte salavat getirilir.Görgü kuralları öğretilir.12 imamlar dile getirilir.Görgü Cemindeki  amaçta, insanların eşit olduğu,zenginle fakirin, kadınla erkeğin ,o cemde  aynı olduklarına vurgu yapılır.İnsanların birbirine yardımcı olması gerektiğinin önemine değinilir.Görgü ceminde herkesin getirdikleri  lokma eşit  bir şekilde dağıtılarak,kimsenin kimseden üstün olmadığına  işaret edilir.Eline,beline,diline sahip olmanın temel ilkesi tema olarak işlenir Küskünler barıştırılır. “Gerçek müminler Tanrı’yı her yerde görenlerdir.” Hoşça kalın.…