MUHASEBE STANDARTLARI VE TÜRKİYE’DE UYGULANABİLİRLİĞİ

PERSPEKTİF

Ülkemizde muhasebe konusunda düzenleme yapan değişik yasalar vardır. Muhasebeye ilişkin temel kurallar çok önceden T.Ticaret kanununda yer almasına rağmen, vergi mevzuatında yer alan emredici hükümler ve ağır cezai yaptırımlar, uzun yıllar uygulamada vergi muhasebesi anlayışının hakim olmasına neden olmuştur. 

       Muhasebe uygulamaları kaynağını muhasebe temel kavramları, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve muhasebe standartlarından almalıdır. Ancak bugün ülkemizde muhasebe uygulamaları önemli bir oranda vergi mevzuatına dayandırılmaktadır. Sınırlı ölçüde de olsa SPK’nın, özellikle de mali tabloların sunumu ile ilgili olarak devam etmektedir. Bu iki mevzuat arasında da bazı tekrarlar ve çelişkiler bulunmaktadır.  Bunları gidermek ve standartlarla tek bir uygulama yoluna gitmek gerekmektedir.

       Aslında daha çok üzerinde durulması gereken konu; Türkiye ve özellikle çalıştığımız bölge itibariyle Doğu Anadolu bölgesinin muhasebe kavramını tam olarak çözmüş ve bu bölgede işi uygulayanlar tarafından etraflıca değerlendirilmiş bulunmadığı gerçeğidir. Şöyle ki çoğu muhasebeci bölgenin belirli yerlerinde kendi uygulamalarını yaymış ve bu batıl bir inanç gibi kanunu olmadan uygulanmaktadır. Bölgenin daha kanunları tam olarak uygulamadığı, tek düzen muhasebe sistemlerini çoğu zaman görmezden geldiği bu sistemde belirli bir standarda bürünmek bir hayli zaman alacaktır. Ve durum sistem içerisindeki şirketlerin veya mükelleflerin bu standartlara uymaları ile de çözülecek gibi gözükmemektedir. Kendi resmi kurumlarımızda bile farklı standartlar isteği sürekli ortaya çıkmaktadır. Bunun en güzel örneğini aşağıdaki şekilde açıklamak daha doğru olacaktır.

         Türkiye piyasalarında faaliyet içinde bulunan bir bankayı örnek verecek olursak  vergi mükellefi olarak vergi dairesine vereceği bir bilanço için “1 nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği uyarınca belirlenen ilkeler ve Tekdüzen Hesap Planını”, bir aracı kurum olarak Sermaye Piyasası Kuruluna (SPK) vereceği bilanço için “SPK Muhasebe Standartlarını”, banka olarak Bankalar Düzenleme ve Denetleme Kuruluna (BDDK) vereceği bilanço için “BDDK Muhasebe Standartlarını” ve nihayet alacağı olası bir uluslararası kredi için ilgili kredi kuruluşuna vereceği bilanço için “Uluslararası Muhasebe Standartlarını” esas alarak mali tablolarını düzenlemek zorunda bırakılmıştır.

      Aslında farklılık gösteren standart uygulamalarına sadece ülkemizde rastlanan bir durum değildir. AB’ye üye ülkelerde IAS (Uluslararası Muhasebe Standartları) uygulamasına geçilmesi öncelikle hisse senetleri borsaya kota edilmiş şirketler için zorunlu hale getirilmiştir. Örnek verecek olursak Almanya’da bizde olduğu gibi, şirketler bir taraftan Şirketler hukuku hükümlerine göre bilânço ve diğer mali tablolarını hazırlarken, bir taraftan da IAS’a göre mali tablo düzenlemek durumundadır ve farklılıkları ortadan kaldırmak için Alman şirketler hukukunda değişiklik çalışmaları yapmaktadırlar.

       Ülkemizde yürürlüğe girmesi beklenen Türk Ticaret Kanunu Tasarısıyla ister halka açık ister kapalı olsun ülkedeki tüm firmalara muhasebe ve finansal raporlama konularında (Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu)TMSK tarafından yayımlanmış ve yayınlanacak, (Uluslar arası Finansal Raporlama Standardı) UFRS' ye uyumlu Türkiye Muhasebe Standartları'na uymaları mecburiyeti getirilmiştir. Başka bir ifadeyle bu mecburiyet Türkiye’de Türk Ticaret Kanunu'na tabi tüm işletmelerin yasal mali tablolarını hazırlarken TMS’ yi uygulamak durumunda olduklarını hükmetmektedir. Söz konusu yasal mali tablolar Olağan Genel Kurullarda da ortaklar onayına sunulacak ve dolayısıyla kar dağıtım sürecinde de esas olarak dikkate alınması gereken mali tablolar olarak önem yerini alacaktır.

          Türk Ticaret Kanunu Taslağı'nın yürürlüğe girmesi ile beraber TMS’ ye uygun olarak hazırlanacak olan yasal mali tablolar mali tablo okuyucusuna ve işletmenin tüm taraflarına daha doğru, anlaşılır ve şeffaf bilgi sunacaktır. UFRS’ YE uyumlu olması sebebiyle işletmelerimizin küreselleşen dünya pazarında ve yabancı yatırımcı açısından daha anlaşılabilir, ortak dili konuşabilen ve gerekli sorulara gerekli cevapları bulma yönünde büyük katkı sağlayacaktır.

      Bu süreçte bize düşen en önemli görevin standartların yayınlanmasından ve yürürlüğe girmesinden sonra başlayacağını bilip ona göre hareket etmektir. Ülke çapında başlatılacak eğitimler, gerekli kanunlarda yapılacak düzenlemeler ve standartlaştırmanın projelendirmesi ancak elbirliği ile sürece çabuk adapte olabilmekten ve bu süreçte herkese görev düştüğünün bilincinin sağlanması ile mümkün olacaktır. Hiçbir şey kolay değildir fakat dünya ülkeleriyle yarışmak istiyorsak bunları uygulamamız şarttır. İlerleyen haftalarda standartların içeriğine detaylı bir şekilde yer vereceğiz.

            Renklerin ustası olarak anılan büyük bir ressamın öğrencisi eğitimini tamamlamış.
Büyük usta öğrencisini uğurlarken, yaptığı resmi şehrin en kalabalık meydanına koymasını ve yanına da kırmızı bir kalem bırakmasını, halktan beğenmedikleri yerlere çarpı koymalarını rica eden bir yazı iliştirmesini istemiş. Öğrenci birkaç gün sonra resme bakmaya gittiğinde resmin çarpılar içinde olduğunu görmüş.

      Üzüntüyle ustasına gitmiş. Usta ressam üzülmemesini ve yeniden resme devam etmesini önermiş. Öğrenci resmi yeniden yapmış.
        Usta yine resmi şehrin en kalabalık meydanına bırakmasını istemiş fakat bu kez yanına bir palet dolusu çeşitli renklerde boya ile birkaç fırça koymasını ve yanına da insanlardan 'beğenmedikleri yerleri düzeltmesini' rica eden bir yazı ile bırakmasını önermiş.

      Öğrenci denileni yapmış. Birkaç gün sonra bakmış ki resmine hiç dokunulmamış. Sevinçle ustasına koşmuş. Usta ressam şöyle demiş: 'İlkinde insanlara fırsat verildiğinde ne kadar acımasız bir eleştiri sağanağı ile karşılaşılabileceğini gördün. Hayatında resim yapmamış insanlar dahi gelip senin resmini karaladı. İkincisinde onlardan yapıcı olmalarını istedin. Yapıcı olmak eğitim gerektirir. Hiç kimse bilmediği bir konuyu düzeltmeye cesaret edemedi. Emeğinin karşılığını, ne yaptığından haberi olmayan insanlardan alamazsın. Sakın emeğini bilmeyenlere sunma ve asla bilmeyenle tartışma!..

 Ltd. Şirketlerde, şirket ortaklarının Bağ-Kurları gider gösterilebilir mi ?

    Hayır, şirket defterinde ortaklara ait bağ-kur primleri gider olarak gösterilemez. Gelir Vergisi Mükellefi olan mart ayında yıllık beyanname veren şahıslar yıllık Beyannamelerinde Bağ-Kur primlerini indirim olarak düşebilirler.

 2009/Aralık Ayı Vergi Takvimi